مدیریت استراتژیک و ضرورت آن برای اصناف

سازمان­ها اعم از دولتی، غیر دولتی، غیر انتفاعی، صنفی و تشکل­ها از جلوه­ های اصلی اجتماع کنونی­ اند و مدیریت، مهم­ترین عامل در حیات، رشد، بالندگی و یا مرگ سازمان­ها محسوب می­شود و مدیران نیز روند حرکت از وضع موجود به سمت وضع مطلوب را هدایت می­کنند و در هر لحظه برای ایجاد آینده ­ای بهتر در تکاپو هستند.

زمان گذشته با تمام اهمیت و آموختنی­ هایش و با تمام تأثیری که می­تواند بر آینده داشته باشد، اتفاق افتاده است و هیچ نیروی بشری نمی­تواند آن را دیگر بار به گونه ­ای متفاوت بیافریند، ولی آینده در راه است و قسمت مهمی از آن به آنچه امروز می­گذرد مربوط است.

به دلیل ماهیت بهم پیوسته جهان، تغییرات محیطی و سـازمانی بر هم اثر می­گذارنـد و تشـدید هم می­شـوند؛ به طـوری کـه می­توان گفت تغییر در هر بخش، منجر به بروز تغییر در سایر بخش­ها می­شود و این بهم پیوستگی و اثر متقابل را بیش از همه می­توان در کمرنگ شدن سه مرز مهم زیر ملاحظه کرد:

1- کمرنگ شدن مرز میان حوزه­ های داخلی و بین المللی

2- کمرنگ شدن مرز میان حوزه ­های مختلف سیاست گذاری

3- کمرنگ شدن مرز میان بخش­های عمومی، خصوصی و غیر انتفاعی

کمرنگ شدن و یا حذف این مرزها، بدان معناست که در جهان کنونی هیچ سازمان یا مؤسسه و یا نهاد اجتماعی مسئولیت یک فعالیت را بر عهده نخواهد داشت؛ و در عین حال نمی­تواند منکر نقش تأثیرگذار خود بر روی عناصر فعال جامعه باشد.

این ابهام فزاینده، سازمان­های دولتی، غیردولتی و نهادهـای اجتمـاعی و از جملـه اتاق اصناف و اتحـادیه ­های صنفی را وادار می­سازد تا برخلاف گذشته تفکر، عمل و یادگیری خود را استراتژیک کنند و از سوی دیگر داشتن نقشه راه، یعنی دانستن وضعیت حال و هدف ­گذاری برای آینده و دانستن راه رسیدن به آن آینده، به طور مشخص از اصول اولیه هر سازمانی است که تحقق این مهم از طریق پیاده سازی مدیریت استراتژیک و برنامه­ ریزی استراتژیک در سازمان میسر است.

تعریف مدیریت راهبردی (Strategic Management)

در خصوص مدیریت استراتژیک تعاریف متنوعی وجود دارد که ما در این مقاله به این تعریف بسنده می­کنیم:

هنر و علم تدوین، اجرا و ارزیابی تصمیمات وظیفه ­ای چندگانه که سازمان را قادر می­سازد به هدف­ های بلند مدت خود دست یابد مدیریت راهبردی و یا استراتژیک گفته می­شود و این نوع مدیریت با استفاده از جدیدترین تحقیقات، تجربیات و تجزیه و تحلیل­های موردی توانسته است زمینه را برای تقویت بینش، دانش و مهارت­های مناسب برای رویارویی با دنیای امروز که با شتابی متفاوت از گذشته درحال تغییر است، فراهم آورد.

تعریف برنامه ­ریزی راهبردی (Strategic Planning)

مطابق با تعاریف «السن و ادی» (1982، ص4) برنامه ­ریزی استراتژیک عبارت است از«تلاشی نظام­ مند، به منظور اخذ تصمیمات و انجام فعالیت­های بنیادی که به شکل دهی ماهیت، چگونگی و چرایی اقدامـات سـازمان می­پـردازد». درحالت ایده­آل، برنامه ­ریزی استراتژیک نیازمند گردآوری اطلاعات وسیع و اثربخش، تعریف مأموریت سازمان و همچنین موضوعات راهبردی و در نهایت بررسی دقیق راهکارهای مختلف برای دستیابی به اهداف سازمانی و نتایج آتی تصمیمات کنونی است.

برنامه ریزی استراتژیک می­تواند ارتباطات سازمانی را تسهیل کرده و مشارکت کارکنان را افزایش دهد و ارزش­ها و نظرات ناهمگون آن­ها را تعدیل کند؛ تصمیم­گیری تحلیلی و خردمندانه را پرورش داده و عملگرایی و مسئولیت پذیری را ترویج نماید. همچنین برنامه ­ریزی استراتژیک در حالت ایده ­آل می­تواند باعث تقویت پندار و یا تعهد شود که بنا به گفته روانشناس مشهور، توماس مور، برای حل معمای زندگی شخصی ضروری است.

اما سئوال اصلی این است که چرا سازمان­ها از فرآیند برنامه ریزی استراتژیک استفاده می­کنند؟

بر اساس نظریه «مارک مور»، هدف نهایی برنامه­ ریزی استراتژیک در جهان، کمک به سازمان­های عمومی و غیرانتفاعی به منظور ایجاد ارزش عمومی است. ایجاد ارزش عمومی به معنای سرمایه­ گذاری، تدوین خط مشی و برنامه، اجرای آن­ها، ارائه خدمات و ایجاد زیرساخت­های فیزیکی، تکنولوژیکی و اجتماعی است که از طریق آن­ها، انتظارات جامعه ارتقاء می­یابد. از این گذشته، برنامه ­ریزی استراتژیک در تمامی کشورها درصدد است به مدیران، سازمان­های درگیر و ذی نفعان کمک کند تا اهداف نهایی خود را دنبال کرده و یا به بیان دیگر ارزش اجتماعی خلق کنند.

اولین و شاید مهم­ترین مزیت برنامه ­ریزی استراتژیک ترویج تفکر، عمل و یادگیری استراتژیک از طریق گفتگوی استراتژیک میان عوامل کلیدی می­باشد. ترویج تفکر، عمل و یادگیری استراتژیک از مسیر جمع آوری نظام ­مند اطلاعات محیط داخلی و خارجی سـازمان و انتظارات ذی نفعان کلیدی، بررسی­های دقیق در خصوص دلایل موفقیت و شکست سازمان، شفاف سازی جهت حرکت آینده، تعیین اولویت­های اجرایی و در نهایت توجه به مدیریت دانش و مهارت، گذر می­کند. به بیان دیگر، برنامه ریزی استراتژیک می­تواند به سازماندهی و مدیریت تحول کمک مؤثری بنماید و حاصل این کمک، حفظ عملکرد سازمان درکنار اعمال تغییراتی مناسب است.

مزیت دوم، بهبود کیفیت تصمیم­گیری است. برنانمه ریزی استراتژیک مباحث حیاتی و چالش­های پیش روی سازمان را در مرکز توجه قرار داده و به تصمیم ­گیران کلیدی کمک می­کند تا اقدامات مناسب را شناسایی کنند. این امر آن­ها را قادر می­سازد که تصمیمات سازمانی را با توجه به تبعات احتمالی آن در آینده اتخاذ کنند.

همچنین به تصمیم گیران کلیدی کمک می­کند تا در تصمیمات خود پیوستگی منطقی را حفظ کرده و اجرای تصمیمات را در میان زیرمجموعه­ های مختلف هماهنگ نمایند و حداکثر مصلحت اندیشی در کلیه تصمیمات سازمانی اعمال شود و جهت - گیری­ها و مقاصد راهبردی خود را معین و ارتباط آن­ها را با یکدیگر مشخص سازند که در نهایت اجرایی شدن برنامه­ های راهبردی را نیز به ارمغان می­آورند.

مزیت سوم بکارگیری برنامه ­ریزی استراتژیک، افزایش اثر بخشی سـازمان است که از دو مزیت اشاره شده ناشی می­شود. سازمان­هـایی که برنامه ­ریزی استراتژیک را بکار می­برنـد، موضوعات استراتژیک سـازمانی را روشن سـاخته و بر آن نظـارت می­کنند؛ همچنین بـه تقاضاهـا و فشارهـای داخل و خارج سـازمان (شامل مسئولیت­های سـازمان) به صورت منطقی پاسـخ می­دهند و به شیوه­ای کارآمد با شرایط محیطی تغییر می­یابند.

بدیهی است سازمان­ هایی­ که به خوبی مدیریت می­شوند بسیار پاسخگوتر، خلاق­تر و اثربخش­تر هستند. به عبارت دیگر، مدیریت مطلوب، فرآیندی است که منابع را به منظور افزایش اثربخشی به سوی نیازهای حیاتی سازمان و ایجاد ارزش عمومی هدایت می­کند.

 


بر اساس نظر «مایکل پورتر» ، در سازمان­ها، رابطه میان ورودی، فرآیند و خروجی در قالب یک زنجیره ارزش توصیف می­شود و چنانچه، باعث تولید ارزش نشود، سازمان در معرض فنا قـرار خواهدگرفت. در مورد سازمان­هـای غیردولتی و غیـر انتفاعی می­توان گفت زنجیره ارزش باید با ایجاد هزینه ­ای منطقی به تولید ارزش عمومی منجر شود، در غیر این صورت کارکرد خود را از دست می­دهند.

چهارم اینکه، فراتر از کارایی سازمانی، برنامه ­ریزی استراتژیکی می­تواند تأثیر مضاعفی بر سیستم­های اجتماعی بزرگ­تر بوجود آورد. بیشتر مشکلاتی که امروز در بخش­های غیردولتی و غیرانتفاعی با آن روبرو هستیم مربوط به فعالیت­هایی است که فراتر از حوزه مسئولیت­های یک سازمان می­باشد. برنامه ­ریزی استراتژیک می­تواند به سازمان­ها کمک کند تا محیط وسیع­تری را در نظر بگیرند و درنتیجه بتوانند از طریق جلب مشارکت سایر سازمان­ها و زیرمجموعه­ ها، محیط بهتری را بوجود آورند که احتمالاً نتیجه این تلاش طراحی سازمانی موزون است که سرمایه فکری، انسانی و اجتماعی را در هر سطح سازمانی و اجتماعی بهبود می­بخشد.

برنامه ­ریزی استراتژیک می­تواند به افراد درگیر در کار سود برساند و باعث شود سیاست­گذاران و تصمیم­گیران کلیدی در انجام وظایف و مسئولیت­های خود به صورت گروهی موفقیت بیشتری کسب کنند.

خلاصه اینکه، برنامه­ ریزی استراتژیک در بهترین حالت بایستی یک فعالیت هوشمندانه فرض شود که «بارداچ» درکتاب خود بدینگونه از آن یاد می­کنند؛ برنامـه­ ریزی اسـتراتژیک «روش تعامل با شـرایط معطوف به تولید نتیجـه و ناظر بر اسـتفاده از فرصت­های پنهان برای ایجاد ارزش است».

برنامه­ ریزی استراتژیک یک ابزار مقرون به صرفه در ارائه ایده ­های مفید در حوزه­ های استراتژیک و سنجش شیوه سازماندهی و حفظ ائتلاف­ های مورد نیاز به منظور پیاده­ سازی این ایده ­هاست ­که لازمه اثربخش بودن این فرآیند، حمایت تعدادکافی از تصمیم گیرندگان کلیدی و برنامه­ ریزان و بکارگیری آگاهانه از آن خواهد بود.

همانطوری که رؤسای مجامع و اعضای هیأت مدیره­ های مجامع امور صنفی تولیدی و توزیعی و اتحادیه­ های صنفی و همچنین دست اندرکاران و تأثیرگذاران می­دانند اصناف در سال جدید با شرایطی متفاوت از گذشته و با تحولات ساختاری و همین طور فرصت­های جدیدی روبرو هستند که شایسته است آن­ها را برشماریم:

1- سال 93 سالی است کـه توسط مقام معظم رهبری، سـال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهانی نامگذاری شده است.

همچنین ایشان بر بهبود فضای کسب وکار در این سال تأکید کردند و همواره بر نقش و جایگاه ویژه اصناف در پیشبرد مؤلفه مهم و استراتژیک اقتصاد کشور صحه گذاشته ­اند.

2- پس از گذشت حدود 8 ماه و با ورود به سال جدید، دولت تدبیر و امید به طور کامل استقرار یافته و تیم همکاران خود را نیز شناخته است. دولتی که همـواره بر سه مؤلفه اعتدال، تدبیر و امید تأکیدکرده است و مصمم است نهادهای غیردولتی، غیرانتفاعی و صنفی را در تصمیم سازی­ها و پیشبرد امور به خصوص امـور اقتصادی مشارکت دهد و آن­ها را به عنوان بازیگران تأثیرگذار و کلیدی به رسمیت بشناسد.

3- وفق مصوبه سال گذشته مجلس شورای اسلامی، با تجمیع شدن مجامع امور صنفی صنوف تولیدی و خدمات فنی با صنوف توزیعی، اتاق اصناف تهران و شهرستان­ها و به تبع آن اتاق اصناف ایران در آینده نزدیک شکل خواهندگرفت و درچند روز آینده نیز اعضای هیأت مدیره­ ها و رؤسای آن نیز توسط رؤسای اتحادیه­ های صنوف مختلف انتخاب خواهند شد.

در نتیجه با تحقق این امرف اصناف با شیوه­ ای جدید و یکپارچه­ ای اداره خواهند شد که آنرا به فال نیک می­گیریم.

حال با توجه به شرایط و فرصت­های جدید بوجود آمده، امید است که هیأت مدیره ­های اتاق اصناف ایران و تهران و به تبع آن اتحادیه­ های صنفی نسبت به تدوین و پیاده­ سازی مدیریت و برنامه ­ریزی راهبردی (استراتژیک) عزم خود را جزم کنند تا بتوانند جایگاه اصناف را به جایگاه حقیقی و تأثیرگذار خود برسانند.

همانطوری که در مطالب علمی پیشین اشاره شد امروزه، مدیریت استراتژیک به عنوان یک رویکرد نوین در عرصه مدیریت، در همه سازمان­ها - اعم از صنفی، انتفاعی، غیرانتفاعی و دولتی - کاربرد دارد و تأکید شد ترسیم دورنما در محیط مربوطه و نگاه دراز مدت، به علاوه مقایسه سازمان با سازمان­های مشابه نیز جزو ویژگی­های این رویکرد مدیریتی است. به همین دلیل است که گفته می­شود نه تنها دولت­ها، بلکه اتاق­ های اصناف، اتحادیه­ های صنفی و سازمان­های غیردولتی و غیرانتفاعی نیز نیازمند بکارگیری مدل­های استراتژی هستند و از این قاعده جدا نیستند.

اگرچه در مقایسه با اتاق­های اصناف، اتحادیه ­ها، سازمان­های صنفی با ابعاد کوچک­تر و تأثیرگذاری کمتری هستند که صاحبان حرفه و صنوف به منظور دفاع جمعی از منافع حرفه و صنف خود آن را تشکیل دادند و فعالیت انتفاعی - نظیر تولید و ارایه خدمت در قبال مزد - ندارند، اما از منافع جمعی اعضای خود دفاع می­کنند و انجام رایزنی با نهادهای دولتی، فعالیت­های آموزشی و مهارت آموزی و حل اختلافات از جمله محورهای چنین سازمان­هایی است.

برنامه­ ریزی اسـتراتژیک یک ابزار مقرون به صرفه در ارائه ایده ­هـای مفید در حوزه ­های استراتژیک و سنجش شیوه سازماندهی و حفط ائتلاف­های مورد نیاز به منظور پیاده سازی این ایده هاست که لازمه اثربخش بودن این فرآیند، حمایت تعداد کافی از تصمیم ­گیرندگان کلیدی و برنامه­ ریزان و بکارگیری آگاهانه از آن خواهد بود.

اما طبیعی است که تدوین برنامه ریزی استراتژیک به این سازمان­ها نیز کمک می کند تا ضمن تحکیم قانونمندی در محیط رقابتی صنف و حرفه خود، نحوه ارتباط با سازمان­های موجود در محیط صنعت مربوطه را تنظیم و با تبیین مأموریت­ها و چشم انداز آینده در یک رویکرد درازمدت موقعیت حرفه و صنف خود را ارتقاء بخشند و در دنیای پرتلاطم و پیچیده کنونی امکان حفظ و توسعه زمینه فعالیت اعضای خود را فراهم سازند.

ظهور سریع و مستمر حرفه ­های جدید متناسب با تحولات تکنولوژیک دنیای جدید، اینگونه سازمان­ها را ملزم می­سازد که برای بقای خود با یک دید بلنـد مدت و رقابتی به ماندگاری و رشـد واحدهای صنفی عضـو انجمن و اتحـادیه خـود بپردازند کـه نمونه ­های زیادی را در این رابطه می­توان برشمرد.

چه حرفه­ ها و صنوفی که به دلیل بی­ توجهی به تغییرات محیطی مورد تهدید قرار گرفته، و چه حرفه­ ها و صنوفی که تازه متولد می­شوند. به عنوان مثال بقالی­ ها و سوپرمارکتی­ های قدیم به طور جدی خود را در یک رقابت سنگی با فروشگاه­های زنجیره ­ای می­بینند. چه باید کرد؟ در چنین وضعیتی برای اعضای این صنف - خواه مغازه­ های کوچک و خواه فروشگاه­های بزرگ - صرفاً در قالب یک طرح دراز مدت امکان رقابت وجود خواهد داشت. مسأله ­ای­ که به طور انفرادی از عهده این­ها - مخصوصاً واحدهای صنفی کوچک - بر نمی­آید.

همچنین در حوزه صنعت چاپ می­توان به ظهور چاپ دیجیتال و نشر رومیزی در فضای رقابتی امروزه اشاره کرد که هم حرفه لیتوگرافان و هم چاپخانه ­های کوچک را با چالش روبرو ساخته است.

علاوه براین بکارگیری برنامه ­ریزی استراتژیک نه ­تنها موجب افزایش میزان اثربخشی وکارآمدی سازمان­های صنفی و توانمندی آنان برای مقابله با چالش­های پیش رو و ایجاد ارزش عمومی و امکان دستیابی به مقاصد و اهداف راهبردی شان می­شود، بلکه سازمان­های صنفی می­توانند از مزیت­های ترویج تفکر، عمل و یادگیری استراتژیک، بهبود کیفیت تصمیم گیری، تأثیرگذاری مضاعف بر سیستم­های اجتماعی بزرگ­تر و بکارگیری یک فعالیت هوشمندانه بهره جویند.

در پایان این نتیجه بدست می­آید که امروزه تدوین و پیاده ­سازی یک مدیریت و برنامه ­ریزی استراتژیک توسط اتاق اصناف ایران، تهران، شهرستان­ها و به تبع آن اتحادیه ­های صنفی نه تنها یک نیاز بلکه یک ضرورت اجتناب ناپذیر به شمار می­رود.

این مورد را ارزیابی کنید
(16 رای‌ها)

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.



لطفا پازل زیر را جهت تشخیص اسپم ، تکمیل نمایید

رسانه

آموزش بازاریابی,آموزش فنون مذاکره,آموزش کسب و کار,ایده های کسب و کار,راهکار موفقیت در کسب و کار

سخن روز

زندگی ارزشمندتر از آن است که تنها به امید فرارسیدن دوران بازنشستگی کار کنیم.

ورود کاربران

عضویت در خبرنامه

ایده تبلیغات

 ایده برای تبلیغات

تبلیغ خلاقانه‌ی یک کلینیک ارتودنسی و دندانپزشکی؛

 

ایده برای تبلیغات,ایده های خلاقانه,ایده کسب درامد,ایده کسب و کار,تبلیغات محیطی

 

با ما در تلـــگــــرام

جهت عضویت در گروه های تلگرام پایگاه داده کسب و کار، لطفا اطلاعات ذیل را تکمیل نمایید تا به ما در تلگرام ملحق شوید

CAPTCHA